Je energieleverancier stuurt je een rekening voor de stroom die je teruglevert, terwijl zonnepanelen overdag volop produceren. Dat is voor veel panelenbezitters inmiddels de realiteit: teruglevering kost geld in plaats van dat het oplevert. De meest directe manier om die kosten te beperken, is je omvormer zo instellen dat hij eerst je eigen verbruik dekt voordat er iets het net op gaat. Dit heet zelfconsumptie, en op de drie populairste omvormermerken in Nederland (SolarEdge, Growatt en Huawei SUN2000) kun je het zelf instellen via de bijbehorende app. Hieronder lees je precies hoe.
Waarom terugleveren je nu geld kóst
Het salderingsregime is afgebouwd. Waar je jarenlang kilowattuur-voor-kilowattuur kon wegstrepen tegen je verbruik, betaal je bij veel contracten inmiddels teruglevertarief dat lager ligt dan het inkooptarief, aangevuld met een vast terugleverkostenvergoeding per kWh. Voor een gezin dat overdag weinig thuis is en een groot systeem heeft, kan dat al snel oplopen tot tientallen euro’s per maand extra kosten.
De logische reactie is: zorg dat je zo min mogelijk teruglevert. Dat doe je door de omvormer niet op maximale productie te laten sturen, maar op je werkelijke verbruik op dat moment. Dat heet zelfconsumptie instellen op je zonnepanelen, en het is iets wat je in de meeste gevallen zelf kunt doen via een app.
Wat zelfconsumptiemodus feitelijk doet
Normaal werkt een omvormer simpelweg zo hard als de zon toelaat. Met zelfconsumptiemodus geactiveerd, kijkt de omvormer continu naar je actuele verbruik via een energiemeter of CT-klem op je hoofdmeter. Zodra dreigt dat er meer wordt opgewekt dan er verbruikt wordt, verlaagt de omvormer zijn vermogen. Je levert dan nul of vrijwel nul terug, maar je eigen apparaten draaien gewoon op zonne-energie.
Vóór je begint: dit heb je nodig
Controleer dit voordat je de instellingen aanpast:
- Een werkende wifi-verbinding van de omvormer naar je thuisnetwerk
- De bijbehorende app (MySolarEdge, ShinePhone of FusionSolar) op je telefoon, bij voorkeur up-to-date
- Admin-inloggegevens van de omvormer (staan vaak op een sticker op het apparaat zelf)
- Een geïnstalleerde energiemeter of CT-klem op je hoofdaansluiting. Zonder deze sensor werkt de zelfconsumptiemodus niet, want de omvormer heeft real-time verbruiksdata nodig
Heb je geen CT-klem? Dan is het de moeite waard om die eerst te laten plaatsen of zelf te monteren als je daar technisch handig genoeg voor bent. Zonder die meting stuurt de omvormer blind.
SolarEdge: zelfconsumptie instellen via MySolarEdge
SolarEdge werkt via de cloudportal en de MySolarEdge-app. De instelling heet hier ‘Export Limitation’.
Stap 1. Open MySolarEdge en log in met je installateuraccount of eigenaaraccount. Let op: niet alle accounttypen hebben schrijfrechten. Heb je alleen een ‘homeowner’-account, vraag dan je installateur om toegang of verhoogde rechten.
Stap 2. Navigeer naar ‘Site Admin’ en kies ‘Power Control’.
Stap 3. Zoek de optie ‘Export Limitation’ en activeer die. Je kunt kiezen voor 0 W (nul teruglevering) of een drempelwaarde, bijvoorbeeld 200 W als kleine buffer.
Stap 4. Controleer of de energiemeter van SolarEdge (de SE-meter) correct is geconfigureerd als ‘Production and Consumption’. Staat die op alleen ‘Production’, dan meet de omvormer je verbruik niet.
Stap 5. Sla de instellingen op en wacht een paar minuten. De omvormer past zich aan op basis van de nieuwe sturing.
Stap 6. Controleer in het dashboard of het ‘grid’-pijltje richting nul gaat op een zonnig moment overdag.
Growatt: instellen via ShinePhone of lokaal webinterface
Growatt-omvormers uit de MIN- en MOD-serie hebben een ingebouwde webserver waar je rechtstreeks op inlogt als je op hetzelfde wifi-netwerk zit. Dat is handig als je geen cloudaccount wilt gebruiken.
Stap 1. Zoek het IP-adres van je datalogger op via je router of via de ShinePhone-app onder ‘Apparaatinfo’.
Stap 2. Typ dat IP-adres in je browser. Je ziet een lokaal webinterface. Log in met admin/admin of het wachtwoord op de sticker.
Stap 3. Ga naar ‘Netwerk’ of ‘Advanced Settings’ en zoek ‘Export Power Limit’. Stel dit in op 0 W of de gewenste drempel.
Stap 4. Heb je een Growatt-omvormer zonder externe energiemeter? Dan werkt de exportbeperking niet. De MIN-serie heeft een ingebouwde CT-klem nodig die op de netfase wordt gemonteerd. Controleer of die aanwezig en correct aangesloten is.
Stap 5. Sla op en herstart de datalogger via de app of door hem kort stroom te ontnemen.
Via de ShinePhone-app kan dit ook, maar het lokale webinterface geeft meer controle en werkt ook als de cloud even niet bereikbaar is.
Huawei SUN2000: instellen via FusionSolar
Huawei gebruikt de FusionSolar-app. De instelling heeft hier twee namen die verwarring geven: ‘Feed-in Power Set’ beperkt alleen de teruglevering, terwijl de volledige zelfconsumptiemodus via de EMMA-logica werkt als je ook een LUNA-thuisbatterij hebt.
Stap 1. Open FusionSolar en ga naar je installatie. Tik op ‘Me’ en daarna ‘O&M’ (Operations and Maintenance). Dit vereist een installer-account of een verhoogd gebruikersaccount.
Stap 2. Ga naar ‘Settings’ en kies ‘Grid Connection’.
Stap 3. Activeer ‘Feed-in Power Set’ en stel de waarde in op 0 W of maximaal 5 procent van je piekvermogen als kleine marge.
Stap 4. Controleer onder ‘Power Meter’ of de SmartDongle of SDongle correct communiceert met de energiemeter. Staat er ‘Communication Error’? Dan klopt de bedradingsvolgorde van de meter niet.
Stap 5. Heb je een LUNA-batterij? Activeer dan onder ‘Working Mode’ de optie ‘Maximise Self Consumption’. De omvormer prioriteert dan: eigen verbruik eerst, daarna batterij laden, pas daarna terugleveren.
Stap 6. Sla op. Het systeem past zich binnen 30 seconden aan.
Heb je een thuisbatterij? Dan werkt het net even anders
Met een batterij erbij is de logica iets complexer. De prioriteitsvolgorde die alle drie de merken standaard aanhouden is: eigen verbruik gaat voor, daarna wordt de batterij opgeladen, en pas als die vol is (of je verbruik laag genoeg is) gaat er iets terug het net op. Controleer of die volgorde in jouw app ook echt zo staat ingesteld. Bij Huawei heet dat ‘Maximise Self Consumption’, bij SolarEdge vind je dit onder ‘Storage Configuration’ en bij Growatt onder ‘Bat Mode’.
Controleer of de instelling werkt
Na activering zie je binnen 24 uur in je app-dashboard dat de teruglevering structureel lager is op zonnige momenten. Kijk specifiek naar het patroon tussen 10.00 en 15.00 uur op een heldere dag. Het ‘grid export’-getal zou rond nul moeten schommelen in plaats van hoog op te lopen.
Wanneer loont deze instelling níet
Ben je veel overdag thuis en verbruik je al bijna alles wat je opwekt? Dan heeft de modus weinig effect, want er is sowieso weinig overschot. Ook als je een dynamisch energiecontract hebt met uurprijzen, kan terugleveren op piekmomenten (bijvoorbeeld zomermiddagen met negatieve of hoge inkoopprijzen) soms juist wél voordelig zijn. In dat geval wil je de omvormer flexibel kunnen schakelen in plaats van hem altijd op nul teruglevering te zetten.
Veelgemaakte fout: de CT-klem verkeerd gemonteerd
Als de omvormer na activering juist meer teruggeeft dan verwacht, of als het verbruik in de app er raar uitziet (negatieve waarden, enorme pieken), is de CT-klem waarschijnlijk verkeerd om gemonteerd. De pijl op de klem moet richting de meter wijzen, niet richting de groepenkast. Kijk ook of de klem op de juiste fase zit als je een drieфасig systeem hebt. Draai de klem om (let op: spanning uitzetten eerst) en herstart de omvormer. De meting stabiliseert zich dan binnen een paar minuten.
Zelfconsumptie instellen is in de meeste gevallen gewoon zelf te doen, zonder installateur. Je hebt de juiste app nodig, de inloggegevens van je omvormer en een correct gemonteerde CT-klem. Wij van Extended.nl raden aan om na het instellen een week te wachten en daarna in de app te kijken of de teruglevering structureel is gedaald. Zie je geen verschil, controleer dan als eerste de CT-klem of energiemeter. Daar zit in de meeste gevallen de oorzaak. Loop je vast bij een specifieke omvormer, zet het dan in de reacties.
